ANA SAYFA !
RADYO ACIPAYAM.COM

SİTE AYNASI

Üye
31965

23
FİRMA REHBERİMİZ
KÖŞE YAZARLARIMIZ
HABER ZAMAN TUNELİ
SAYFA İZLENİMİ
Şu ana kadar

46522039

sayfa izlenimi aldık. Başlangıç: 03-04-2004

HİT
· Bugün

2804

· Dün

29627


ACIPAYAM





1-Tarihi Gelişimi :

Değişik kaynaklardan alınan bilgilere göre yörenin ilk çağlardan beri yerleşim yeri olarak kullanılmakta olduğu bilinmektedir.

M.Ö. Erizonoi kabilesinin yaşadığı dönemde Kazan ve İndos vadisi olarak bilinen bu bölge; sırasıyla Hititler, İonlar, Akalar, Frigler, Lidyalılar, Persler, Hellenler ve Roma İmparatorlarının egemenliği altında kalmıştır.En önemli yerleşim yeri Karahöyük Köyüdür.

1071 Malazgirt savaşından sonra Anadolu'ya akın eden Orta Asya göçmen Türk boylarından Oğuz’ların Afşar oymağına bağlı KARA AĞAÇ baba yönetimindeki bir Türk boyu bölgeyi gelmiştir. İki bölüme ayrılan kafilenin bir bölümü Eşeler dağının batı eteklerine, diğer bölümü ise Elma Dağının batı eteklerine yerleşmişlerdir. Halen kuruldukları günkü ismini koruyan Kumafşarı kasabası ve Karayükafşarı köyü bölgenin ilk Türk yerleşim yeridir. Bu Türk boyu zamanla güçlenerek Acıpayam Ovasını idaresi altına almıştır.

Kütahya-Denizli bölgesinde hüküm süren Germiyan Oğulları Beyliği ile Isparta- Antalya yöresini yerleşmiş olan Hamit Oğulları Beyliği arasından bir süre tampon görevi görmüştür. Acıpayam ovasın çok verimli olması nedeniyle her iki beylik de bölgeyi hakimiyeti altına almak için uğraşmıştır.

Hamid Oğulları Beyliği ile Germiyan Ogulları Beyliği Acıpayam Ovasını ele geçirme istekleri yüzünden iki beylik arasında uzun süren çatışmalar olmuştur. Bu çatışmalarda yöre halkı Hamitoğulları Beyliğinin yanında yer almıştır. Bunu fırsat bilen Gölhisar sancak Beyi Karaağaç Baba ile anlaşma sağlayıp bölgeyi Hamid Ogulları Beyligi’ne bağlamayı başarmıştır. Bu çatışmalar sırasında yakılmış olan Avşar Beyi Türküsü o yıllardan beri söylenmektedir.

Acıpayam Ovasını ele geçirme sevdasından vazgeçmeyen Germiyan Ogulları Beyliği bölgeyi kendi idaresi altına alamayacağını anlayınca; Honaz dağı eteklerine vurguncu eşkiya yerleştirip bölge halkına eziyet ettirmiştir. Karaağaç Baba’nın ölümü üzerine bir yolunu bulan Germiyan Ogulları Beyliği bu bölgeyi hakimiyeti altına almıştır. Daha sonra Germiyan Ogulları Beyligi’nin Osmanlı Beyliği ile gerçekleşen akrabalık sonucu çeyiz olarak verilmesi sonucu, bölge Osmanlı’lara bağlanmıştır.

Beyazıt Han’ın Timurlenk'e yenilmesi sonucu Osmanlı’ların zayıflaması ile bölge tekrar Germiyan Ogulları’nın himayesine geçmiştir. Vurguncu ve yağmacı zihniyetinde olan Germiyan Ogulları’nın tutumunu benimsemeyen bölge halkı Hamit Ogulları’na baglanmak isteğiyle başkaldırmıştır. Bu nedenle bir müddet bölge Asi Karaağaç olarak anılmaya başlanmıştır.

Kısa bir süre Karaman Oğulları’nın eline geçen bölge, 1429 da ikinci kez Osmanlı Beyliği’nin himayesine girmiştir.

Osmanlı idaresi altındaki topraklarda yapılan bir idari taksimat sırasında Isparta Sancağına bağlanmıştır. Isparta Sancağına bağlı iki Karaağaç Bölgesinin olması nedeniyle bu bölgenin adı Garbikaraağaç olarak değiştirilmiştir. Cumhuriyetin kuruluşuna kadar bu adla anılmıştır.

Burdur'un sancak olması üzerine bölge Burdur’a bağlanmıştır. 1870 tarihli Osmanlı idari Nizamnamesi ile ilçe kurulmasına karar verilmiş ve aynı nizamname ile de sancak olan Denizli’ye bağlanmıştır. 1871 yılında ilçe teşkilatı kurulmuştur. Osmanlılar zamanında Denizli sancağına bağlı olan ilçemiz, Cumhuriyet döneminde (1923) Denizli'nin il olması üzerine bu bağlılık devam etmiş ve bu güne gelinmiştir.

İlçenin her yöresinde burada yaşamış eski uygarlıkların izleri görmek mümkündür. Acıpayam Ovasına serpilmiş 6 adet höyük bulunmaktadır. Bu höyüklerde bilimsel bir kazı bu güne kadar yapılmamıştır.

İlçenin batısında bulunan Alacin tepesindeki Mağaralarda bulunan yaşam izleri ve mağara çevresinde bulunan çok sayıdaki taş mezar kalıntıları araştırılmayı beklemektedir. Aynı şeklide Hisar Köyünde bulunan hisar kalıntıları, Yeşilyuva , Dodurgalar ve Yazır kasabasında sağa sola serpilmiş sütun parçaları bulunmaktadır.

 

COĞRAFİ YAPI VE NÜFUS

 

2-Coğrafi Yapısı :

ilçemiz Anadolu yarım adasının güney batısında, Ege Bölgesinin güney doğusunda yer almakta; 28 0, 30-29 a, 30 doğu meridyenleri, 37 0, 12'38 0, 12' kuzey paralelleri arasında bulunmaktadır.

Ege bölgesinden Akdeniz bölgesine geciş noktasında olan ilçemizin, doğusunda Burdur iline bağlı Tefenni, Yeşilova ve Gölhisar ilçeleri, Batısında Tavas, Kuzeyinde Serinhisar ve Çardak, Güneyin’ de ise Çameli ve Köyceğiz ilçeleri ile sınırı bulunmaktadır.

Deniz yüksekliğinden 950 m olan ilçemizin yüzölcümü 1701 Km2. dir. Bölgeler arası geçiş noktası konumundadır. Böyle olduğunu hem iklim özelliklerinden ve hem de bitki örtüsünden anlamak mümkündür.

3-Jeolojik yapısı:

Bölgenin arazi karakteri daha çok dördüncü zaman ve metomorfik kayalarla genç alivyon topraklardan ibarettir. Arazi yapısında jeolojik zamanlar birbirine karışmış durumdadır. Topraklarında genelde "NEOJEN" hakimdir. İlçe toprakları 2 nci zamanda oluşmuş mezoik kalkerlerdir. Yapı itibariyle birinci deprem bölgesine girmekte olup Ova tarıma elverişli humuslu ve kumlu topraklardan oluşmaktadır. İlçedeki linyit havzaları bölgenin üçüncü zaman arazisi içinde olduğunu göstermektedir. Bu bölgede değişik Jeolojik zamanlara ait araziye rastlamakla beraber, bölgeye hakim durumda olan dördüncü ve üçüncü zaman arazileridir.

4-Yüzey Şekilleri:

İlçenin yüzölçümü; 98.964 hektar ormanlık alanlar, 46.326 hektar ekilebilen alanlar, 2.531 hektarı mer’alar ve 22.179 hektarı ise kullanılmayan alanlar (İmar sahası ve Hali arazileri) olmak üzere toplam 1 701 Km2 dır.

Yüzölçümün 99 km2’lik bölümünü kaplayan ormanlıkların 41.287 hektarı bozuk koruluk olup, 58.545 hektarı ise normal koruluktur. Bunun da 20.000 hektarlık kısmı ise ağaçlandırma sahasıdır.

Bozuk koruluklarda genelde maki olarak tabir edilen bodur ağaçlar bulunmaktadır. Normal koruluklarda ise kızıl ve ak çam türü ağaçlar ile kaplı bulunmaktadır.

Yörenin yüzey şekli dağların ovaların vadilerin peş peşe dizildiği dalgalı bir görünümdedir. İlçenin dört taraflı dağlarla çevrili olup belirli noktalardan geçit vermektedir. İlçenin doğusunda 2230 rakamlı Eşeler Dağı, batısındaki 2421 rakamlı Bozdağ ve kuzeyindeki 1850 rakamlı Elmadağ bulunmaktadır.

Bu dağların geçit yerleri sınırlıdır. Honaz Dağı ile Karcı Dağı arasındaki Kazık Beli, Eşeler Dağı ile Elma Dağı arasında Köpek Beli geçidi bulunmaktadır. Eskiden bu geçitlerin kış aylarında kapandığı olmuş ise de, günümüzde fazla kar yağışı olmadığından nadiren kapanmaktadır.

Acıpayam ve Serinhisar Ovası Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 900 metredir. İlçede yaylalık alanlar fazla yer kaplamaz. Otlak olarak kullanılan küçük yayla grupları bulunmaktadır. Bunlar Eşeler, Çatak, Benlik Yaylaları dır. İlçenin doğal şekli Dalaman vadisi boyunca güneye inildikçe alçalma söz konusudur.

Gölhisar ilçesi sınırları içindeki bir kaynaktan doğan Dalaman Çayı, ilçemiz sınırları içinden geçib Akdeniz’e dökülmektedir.

Bitki örtüsü bakımından Ege, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgeleri arasında bir geçit noktasını oluşturur. Güneye inildikçe Akdeniz bölgesi bitki örtüsü, doğuya gidildikçe İç Anadolu Bölgesi bitki örtüsü özellikleri hakimdir. Ova ve dağ etkilerine baharda bir yeşillik kaplar. Yazın kuraklığı nedeniyle sararıp kuruyunca da bozkıra andırır.

Dağların yüksek kısımları ormanlarla kaplıdır. Yangınlara ve baltalara yenilerek yok olan ormanlar yerine çalılıklara bırakmıştır. Bu çalılıklar kışın yapraklarını dökmeyen Akdeniz ve Ege kıyılarının maki denilen çalılık türlerindedir.

İlçede genellikle her türlü bitki yetişir. Kuru tarımın yanı sıra diğer tarım dallarında da üretim yapılmaktadır. Bu açıdan bölge tam bir tarım bölgesi konumundadır.

Acıpayam İlçesi güneyinden Akdeniz'in batıdan ise Ege denizinin etkisi altındadır. Akdeniz ve karasal iklim kuşaklarının çok değişken bir iklim özelliklerine sahiptir. Bölgede yağışlar genellikle kışın olmaktadır. Bazen kar yağışlarının bol olduğu kış mevsiminin yaşandığı görülmektedir. Yağışların az olduğu ılıman bir kışın yaşandığı da görülmüştür. Yağışların % 42'si kışın % 30 İlkbaharda % 18 Sonbaharda ve % 9'da yazın olmaktadır. Görüldüğü gibi yaz aylarında yağış çok azdır. Bu özelliği ile Akdeniz ikliminin Göller bölgesinin özelliklerini andırır.

b- Nüfus Durumu :

1997 Genel Nüfus Sayımında 70.806 olan ilçe nüfusunun 2000 Genel Nüfus sayımında 64 410’e düşmüştür. Bu nüfusun 9 956’sı ilçe merkezinde, 33 629’u kasabalarda, 20 825 'i ise köylerde yaşamaktadır.

Bundan 10-15 yıl öncesi köyde yaşayanların oranı, kasabadan yaşayanların oranından daha fazla iken her geçen gün köyde yaşayanların oranında bir azalmanın olduğu izlenmektedir. Bu gün nüfusun % 15’İ ilçe merkezinde, % 52’si kasabalarda ve % 33’ü köylerde yaşamaktadır.

İlçe nüfusunun çoğunluğunu gençler oluşturmaktadır. Kadın erkek ayrımı olarak baktığımızda sayılarının bir birine çok yakın olduğunu görülmektedir. Toplam nüfusun 32 283’ü erkekler, 32 127’sini kadınlar teşkil etmektedir. Kasaba ve köylerin nüfus ve mesafe cetveli ekte sunulmuştur. (EK-1)

Nüfusun büyük çoğunluğu geçimini tarımdan elde etmektedir. Bunun yanında sanayi iş kolundan gelir sağlayan kişi sayısı tekstil işyerlerinin açılması ile artmaya başlamıştır.

Cumhuriyetin ilk yıllarında tarımdan yeterli gelir elde edilemediğinden tahsile çok önem verilmiştir. Ticaret yapma imkanı da olmayan kişiler çocuklarını okutmuşlardır. Bu nedenle Bakanlıkların yönetim kademelerinde ilçemizden yetişmiş çok fazla bürokrat bulunmaktadır.

Sayımda tespit edilen nüfusun kat kat üstünde İlçenin nüfusuna kayıtlı olup dışarda yaşayan nüfus bulunmaktadır

İlçemizin kasaba ve köylerden Denizli İl merkezine göç hareketi vardır. Bunun yanında son yıllarda ilçe merkezine de göç hareketinin artığı görülmektedir. İstatistiki verilerden de anlaşılacağı üzere köylerde yaşayan nüfus kasabalarda yaşayan nüfus miktarının altındadır.

İlçe merkezine göç hareketinin artmasına; okullaşmanın büyük ölçüde tamamlanmış olmasının ve ilçe merkezindeki küçük el sanatı ile uğraşan meslek dallarına çalışan esnafın çok olmasının etken olduğunu düşünülmektedir.

İlçede etnik grupların bulunmadığı gibi, mezhep farklılığı da (bir köy hariç) bulunmamaktadır. Türkçe’den başka dil konuşulmaz.

c- İdari Durumu :

Kasaba ve köylerde genellikle yerleşim düzeni toplu ve düzenlidir. Bazı orman köylerinin yerleşim düzeni ise çok dağınıktır.

İdari yapıları oluşturan köy ve kasabaların yerleşim durumlarını incelediğimizde üç yerleşim düzenin göze çarptığını görmekteyiz. Bunları dağ eteklerine yerleşik birimler, ovada yerleşik birimler ve dağda orman içi yerleşik birimler olarak ayırmak mümkündür.

Dağ eteklerinde kurulmuş olan yerleşim birimleri Türk savunma stratejisine göre bölgenin türkleşmesi sırasında kurulmuş yerleşim birimleridir. Bunlar en eski yerleşim birimi olup hem ovadan en iyi şekilde yararlanmak, hem de gelecek düşmanı görebilmek amacına yönelik kurulmuş yerleşim yerleridir. İlçe merkezi dahil olmak üzere Yazır. Yeşilyuva, Gümüş, Dodurgalar ve Karahöyükafşarı gibi yerleşim birimlerini örnek gösterebiliriz

Ova köyleri ise ; zengin ağa ve beylerin çiftlerinde çalışan işçilerin yerleşmesi sonucu oluşan yerleşim birimleridir. Ucarı, Apa, Ovayurt gibi köyleri örnek gösterebiliriz.

Dağ eteklerine kurulmuş ve ovalara kurulmuş yerleşim birimlerinde yerleşim düzeni bitişik olup mahalleler iç içedir. Dağlık bölgelerde ise genellikle dağınık yerleşim düzeni göze çarpmaktadır. Orman içinde meydana gelmiş ekilip dikilebilecek, arazilerinin başına evlerini yapmışlardır. Sandalcık Karaismailler ve Suçatı köylerini örnek göstere biliriz. Bu köylerde mahalleler arasındaki mesafeler oldukça fazladır.

İlçeye bağlı kasaba ve köylerde Suçatı, Yolçatı, Karaismailler ve Hisar köylerinde yerleşim düzeni çok dağınıktır. Diğer kasaba ve köylerde yerleşim düzeni toplu haldedir.

1871 yılında Garbikaraağaç ismiyle kurulmuştur. Bu tarihte ilçeye 92 köy ve iki bucak bağlıdır. Erler nahiyesinin Yeşilova İlçesi olarak, Kızılhisar nahiyesinin Serinhisar ilçesi olarak ve Karaman Bucağının Çameli ilçesi olarak ayrılması ile bugün merkez hariç 13 kasaba ve 38 köyü bulunmaktadır.

Merkezin İlk yerleşim yeri Alacin tepesinin doğuya doğru uzantısının Dağsaray Tepesinin etekleridir Bu nokta önü açık Acıpayam ovasına hakim giriş ve çıkışları uzaktan görebilen bir yerdir. Yerleşim alanı zamanla genişleyerek ovaya doğru Antalya Kara Yoluna paralel olarak dağılmıştır. Mezra bulunmamaktadır. İlçe beş mahalleye bölünmüş olup Gedikli Mahallesi merkeze oldukça uzak mesafede bulunmaktadır.

İlçe merkezi 5, Yeşilyuva, Dodurga, Dedebağı, Kelekçi kasabası 3’er, Akalan Gölcük, Yazır, Alaattin kasabası 2’er Darıveren, Yumrutaş, Yeşildere, Kumavşarı Yassıhöyük kasabaları birer mahelle’den teşekkül etmiştir.Toplam 30 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır.

İlçeye bağlı Kelekçi Kasabası bucak tüzelkişiliğinde olup, ancak bucak müdürlüğü lav edilmiştir. Bu yere bağlı 16 köy gözükmektedir. Kelekçi bucağına bağlı olan Yolçatı, Suaçtı Karaismailler köylerinin mahalle sayıları çok fazladır. Karaismailler köyü 9 mahalleden teşekkül etmiştir.Yolçatı köyünün ise 6 mahallesi bulunmaktadır. Bu köylerin tescil edilmemiş yerleşim kümeleri de bulunmaktadır.

d-Sosyal Durum :

İlçenin her yönüyle çağdaş yaşam koşullarına yakalama gayreti içinde olduğu görülmektedir.

İlçenin sosyal gelir dağılımı Ülke standartlarına oldukça yakındır. Bazı dağ köyleri dışındaki kasaba ve köylerimizin yaşam biçimleri ile gelenek ve göreneklerine bağlılık kalmaları ile birlikte, modern hayat yaşantısına uydukları görülmektedir. Konutların ve iş yerlerinin sağlık şartlarına %100’e yakın bir oranda uygun değilse bile genel arzuya yakındır.

Bazı yerleşim yerlerinden yurt dışında çalışan işçilerin fazla olması, tütün, pancar, havuç gibi önemli tarım gelir elde edilen yerlerde sağlık şartlarına uygun pek çok konutların yapılmaya başlandığı görülmektedir. Eskiden bahçenin ortasında ve açıkta olan tuvaletler yeniden inşa edilerek sağlık şartlarına uygun hale getirme çalışmaları artmıştır.

Kasaba ve köylerde bundan 30-40 sene önceki toprak örtü evlerden eser kalmamıştır. Alt kısmının hayvan damı olarak kullanılan iki katlı yapılar çoğunluktadır. Yeni yapılmakta olan konutlarda ise hayvan damları ayrı olarak düşünülmektedir.

İlçe genelinde ahşap ve yığma yapı tarzı konutlar çoğunluktadır. İlçe merkezi ve kasabalarda betonarme ve kargır yapılar çoğalmaya başlamıştır. Dağ köylerimizde eskiden tahtadan yapılmış konutların yerine, kiremit çatılı evler almaya başlamıştır.

Kasaba ve köylerde eski Türk örf ve adetleri sürdürülmekle birlikte, sosyal yapı itibariyle Batı Anadolu’nun tipik özellikleri görülmektedir. Bazı kasaba ve köylerimizde düğün törenlerinde eski gelenek ve göreneklerin aynen devam ettirildiği bilinmektedir.

Bazı yerleşim yerlerinde hala görücü usulü evlenmelere devam ettirilmektedir. Düğün etkinliklerinde kişilerin sosyal ve kültürel durumuna göre çeşitlilik arz etmektedir. Bir günlük düğün merasimi yapanların yanında üç gün davullu zurnalı düğün eğlencelerinin yapıldığı görülmektedir. Bunun yanında azda olsa ilahili düğün yapan aileler de vardır.

Milli kıyafetler olarak tanıdığımız giyim giyeceklerde, kılık kıyafet inkılabı ile önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Bunun yanı sıra yakın ve uzak çevre ile yapılan temaslar, son yıllarda toplum üzerindeki etkinliği giderek artan sinema, radyo, dergi, gazete gibi iletişim araçları mahalli kıyafetlerini hızlı bir değişime uğramasında büyük rol oynamaktadır. Bazı yerleşim birimlerinde küçük farklılıklara rağmen, mahalli kıyafetler orijinalliğini korumaya devam etmektedir.

Eğlence bölümü ağırlık olmak üzere İlçe merkezinde ve bazı kasabalarında festival, Akalan ve Dodurgalar kasabasında yağlı pehlivan güreşi ve Yumrutaş kasabasında At yarışları yapılmaktadır.

İlçe halkının büyük bir bölümünün ticarete yatkın olduğu bilinir. Ticaretle uğraşanların çok eskiye dayanır. Motorlu kara taşıtların icadından önceleri deve, katır, merkeplerle yurdun bir çok köşesine gidildiği bilinmektedir. Yine yurdun bir çok köşesinden gelip alış-veriş ettiği yurt çapında önemli iki pazarın yakın tarihe kadar kurulduğu bilinmektedir. Bu pazarlardan İşkiyan pazarının 1950'de sönmüştür. Karahöyük Pazarı ise eski cazibesinin olmamasına rağmen hala kurulmaya devam ettirilmektedir.

Çalışma hayatında tarım işçiliği ön sırada yer almaktadır. Önceleri tütün ve pamuk işçiliği için ilçe dışına giden işçi sayısı çok fazla iken, bu günlerde yok denecek kadar azalmıştır. Bir kaç orman köyünde pamuk işçiliğine ve tuzlaya giden işçilerin dışında iş için ilçe dışına çıkışlar bitmiştir.

İlçede her mevsim ekonomik hareketlilik yaşanmakta olup, bunun sonucu olarak da birkaç dağ köyünün dışında, fert başına düşen gelir miktarı, milli gelire yakındır. Toplu bir sanayi bölgesi hali hazırda yoktur. İlçe merkezinde faaliyete geçirilen küçük sanayi sitesinde oto bakım tamir işleri, soğuk demir-çelik, torna işleri yapılmaktadır.

Tadil günleri hariç İlçe merkezinde çok fazla hareketlilik yaşanmaktadır. Bu hareketliği etki eden faktör; ilçe merkezindeki okullara Kasaba ve köylerden öğrenci ve tekstil işyerlerine işçilerin taşınmasıdır.

Sosyal yaşantıyı etki eden İşyeri olarak Acıselsan Selüloz Fabrikası, Kiraz Tekstil fabrikası, Yem Fabrikası, Tarım İşletme Müdürlüğü,Yedesan Deri Fabrikası bulunmaktadır. Üç krom madeni işletmesi vardır. Maden işletmeleri zaman zaman üretimlerine ara verseler de ilçe ekonomisine katkıları vardır. Ayrıca yeni tekstil dikim ve paketleme yerleri açılmaya başlanmıştır.

E-Eğitim ve Kültür Durumu :

İlçemiz eğitim ve kültür yönünden oldukça hızlı ve etkin bir gelişmeye sahiptir. İlçe halkı eskiden olduğu gibi eğitime çok önem vermektedir. Bunun sonucu olarak da ilçeden yetişmiş bir çok bürokrat devletin üst kademelerinde görev yapmaktadır.

İlçenin eğitim tarihi çok eskilere dayanmaktadır. İlçemizin Yeşilyuva kasabasında açılmış olan medreslerden birçok islam alimlerinin yetiştiği bilinmektedir. Medreselerin açılış tarihler kesin olarak bilinmemektedir

Önceleri ilçeye bağlı olan Serinhisar ilçesine bağlı Yüreğil köyünde, 1898 yılında ilk Öğretmen okulunun açıldığını ve döneminde birçok öğretmen yetiştirildiği bilinmektedir.

Milli Eğitime bağlı 9 lise ve dengi okul, 41 ilköğretim okulu, 1 Mesleki Eğitim Merkezi bulunmaktadır. 2005-2006 Eğitim öğretim yılında toplam529 öğretmen, 11 memur, 60 hizmetli ve 4 teknisyen görev yapmıştır. Orta öğretimde 2062, ilköğretimde 7839 öğrenci eğitim öğretim görmektedir. Çıraklık Eğitim Merkezine kayıtlı 228 kalfa, 390 çırak olmak üzere toplam 618 öğrenci bulunmaktadır.

Ayrıca bir yüksek okul bulunmaktadır. Pamukkale Üniversitesi Denizli Meslek Yüksek Okulu kendi binası bulunmadığından Ticaret Lisesine ait binada eğitim yapmaktadır. Okulun 120 öğrencisi vardır. Kültür derslerini ilçemizdeki okullarda görevli branş öğretmenleri girmekte ve meslekle ilgili bir Öğretim Görevlisi Denizli’den gelmektedir.

Yüksek Okul ve Sağlık Meslek Lisesinin kendi binası olmayıp, Meslek Yüksek okulu Ticaret Lisesi binasında ve Sağlık Meslek Lisesi de Milli Eğitime ait yurt binasında eğitim yapmaktadır. Diğer okullar ise eğitimi kendi binalarında yapmaktadır. 3 İlköğretim binası bulunmaktadır.

İlçe halkının % 95'i okur yazardır. Bu orana 1980'li yıllarda gerçekleştirilen okuma yazma seferberliği çalışmaları sonucu ulaşılmıştır. Önceleri Tarımdan başka gelir kaynağı olmadığı için tahsile büyük önem verilmiş, bunun sonucu olarak da ilçeden birçok bürokrat, eğitimci ve bilim adamı yetişmiştir.

Halk Eğitim Müdürlüğü tarafından meslek edindirici kurslar açılmaktadır. Bu kurslarda genç bayanlara biçki dikiş eğitiminin yanında sağlıklı besin üretim teknikleri ve çocuk bakımı gibi konularda eğitim verilmektedir. Her yıl düzenlenen bu kurslar bayanlar tarafından oldukça fazla rağbet görmektedir.

Üniversiteye ve Fen liselerine öğrenci hazırlayan 3 adet dershane bulunmaktadır. Bunun yanında Denizli de bulunan Dershanelerin açtıkları kurslara takip eden öğrenci sayısı da oldukça fazladır.

Dünyada önde gelen bilim adamları arasında sayılan atom ve nükleer bilim dalında kendisini kabul ettirmiş Bilim adamı Hüseyin Yılmaz Yumrutaş kasabasından yetişmiş önemli şahsiyetlerdendir.

İlçede Üç matbaa ihtiyaca cevap verirken, Acıpayam'ın Sesi, Acıpayam Postası adında iki mahalli gazete yayınlanmaktadır.

Belediye düğün salonu kültür amaçlı faaliyetler için kullanılmaktadır. Merkez ve kasabalarda olmak üzere üç halk kütüphanesi bulunmaktadır.

İlçe merkezinde bir stat ve kaplı spor salonu bulunmaktadır. Bunun yanında özel şahıslara ait iki çim halı saha bulunmaktadır. Denizli Amatör Futbol liginde üç futbol takımı bulunmaktadır. Ayrıca Türkiye üçüncü Basketbol liginde bir voleybol takımı yer almaktadır.

İlçe halkımız spora yatkınlığı ile bilinmektedir. İlçeden yağlı ve minder güreşçisi olarak ünlü şampiyonlar yetişmiştir. Yağlı güreş de ünlü Ahmetali Pehlivan Dodurgalar Kasabasındandır. Minder güreşinde Dünya ve olimpiyat şampiyonu olmuş Hasan Güngör ve Bayram Şit ilçemizin Akşar köyünden yetişmiştir . Yeni nesil şampiyon güreşçilerimiz de bulunmaktadır.

Çevre folkloru çok zengin olmasına rağmen bu güne ciddi bir araştırma yapılmamıştır. TRT repertuarına girmiş ilçemizden derlenmiş pek çok türkü ve halk oyunları bulunmaktadır. Bazı okullarımızda bulunan folklor ekipleri yöresel oyunlarda katıldıkları yarışmalarda sayısız ödüller almışlardır.

 

EKONOMİK DURUM

F- Ekonomi Durum :

İlçenin ekonomisi genelde tarım ve hayvancılığa dayanır. Bunun yanında küçük sanayi ve el sanatları, ticaret, maden işçiliği, fabrika işçiliği ilçe halkının önemli gelir kaynaklarıdır. Bunun yanında yurt dışında çalışmakta olan vatandaşlarımızın burada bulunan yakınlarına ekonomik destek sağladıkları görülmektedir.

Sulanabilir araziye sahip ova köylerimizde teknoloji imkanlarından yararlanarak tarım yapıldığından halkın gelir seviyesi diğer yörelerimize göre daha fazladır. Bu yerleşimlerde yaşayan halkın yaşam seviyesi de ülke geneline göre yüksektir.

İlçemizde idari ve adli olmak üzere bir ilçede bulunması gereken tüm kamu kurumları mevcut olup, yapılaşmalarını tamamlamışlardır. Bazı kurumların personel. araç gereç ve bina eksikleri bulunmakta ise de, bu eksiklikler kurumların hizmetlerini yürütülmesini engel teşkil etmemektedir.

Resmi kamu kurum ve kuruluşlarında ve belediyelerde olmak üzere toplam 1549 memur ve özel işyerleri ile kamu kurumlarında olmak üzere 1638 işçi çalışmaktadır.

Özel İş yerlerinden, Acıselsan Selüloz Fabrikası, Kiraz Tekstil fabrikası, Yem Fabrikası, 2 Süt işleme tesisi, 3 Krom Maden işletmesi, Yeşilyuva Deri Fabrikası, Mermer Fabrikası,2 Tekstil Dikim evi ilçe ekonomisine katkı yapmaktadır.

Halkın ticaretle uğraşmaları çok eskiye dayanmaktadır. Motorlu taşıtların yaygınlaşmadan önce kervanlarla komşu il ve ilçelere götürdükleri tahıl ürünlerini burada sattıkları buradan aldıkları ilçe halkın ihtiyaç duyduğu ticaret malların getirip sattıkları bilinmektedir. Motorlu araçların yaygınlaşması sonucu ilçemizde üretilen tarım ürünleri ayakkabı, çakı, bıçak yurdun birçok köşesine götürülerek pazarlanmaktadır.

Küçük sanatkarlar olarak isimlendirdiğimiz oto tamirciler; Küçük Sanayi Sitesinde sanatlarını icra etmektedirler. Küçük Sanayi Sitesi mevcut kapasitesi ile yetersiz kaldığından ikinci küçük sanayi sitesinin yapımı düşünülmektedir.

İlçede Selüloz Fabrikası, Yem Fabrikası, Yedesan Deri Fabrikası, Mermer İşletmesi , Kiraz tekstil fabrikası, Gazan Fabrikası, Anoson İşleme Tesisi faal durumdadır.

Bunlardan Acıselsan Selüloz Fabrikası selüloz üretim yapmakta, ürettiği Karboksimetil (Selüloz)deterjan sanayisinde, ilaç sanayisinde petrol sontaj çalışmalarında kullanılmaktadır. Zamanında halkın katkılarıyla halka açık şirket olarak kurulmuştur. DESİYAP'dan aldığı kredileri ödeyemediği için fabrikanın yönetimi bu bankanın eline geçmiştir.

İlçemizde Yem fabrikası Genel Müdürlüğünce kurulmuş ve 1984 tarihinde işletmeye açılmıştır. Özelleştirme politikası sonucu satılmış olup, şimdi yeni sahibi şirket tarafından işletilmekte, hayvan yemi üretimi yapılmaktadır. Ayrıca süt işleme tesisi mevcut olup günde 120 ton süt işlenmektedir.

Yine halk tarafından kurulmuş olan Yedesan Deri Fabrikası ve işletme sermayesi bulamaması sonucu kapatılmıştır. Denizli Özel İdaresinin hissesi olduğundan özel bir şirkete kiraya verilmesi sağlanmış olup , bu şirket tarafından atıl vaziyette çalıştırılmaktadır.

İlçemizde bulunan Tarım İşletmesi Müdürlüğü (Devlet Üretme Çiftliği) tarım ve hayvancılık dallarında faaliyet gösterilmekte iken özelleştirme kapsamında KOÇ Ata Sancak grubuna kiralanıştır. Tesisleri yenileme çalışmaları devam etmektedir.

46.326 hektarlık ekilebilir alanın 11.995 hektarlık bölümünde sulu tarım yapılmaktadır. Sulanan ve sulanmayan arazilerde genellikle hububat ekimi yapılmaktadır. Sulanabilen arazilerde şeker pancarı, sebze, havuç, bakliyat,bostan mısır üretimi yapılmaktadır. Son zamanlarda meyvecilik yapılmaya başlanmıştır. Tütüne kota konması üzerine ekim alanları çık daralması üzerine bunun yerine meyvecilik ve seracılık ön plana çıkmıştır.

Tarımda yenilik ve makinenin önemini anlayan çiftçi her yeni tarımsal amaçlı makineleri alıp kullanmaktadır. Sulamaya da önem veren vatandaş devletin yaptığı kanallardan ve yer altı sularından en iyi şekilde yararlanmasını bilmektedir. Önceleri sadece kendi ihtiyacı için yetiştirdiği kavun karpuz mahsulünü bugün ilçe dışına götürüp satarak gelir elde eden çiftçi sayısı artmıştır.

İlçe ekonomisini geliştirmek amacıyla Hayvancılık yapabilecek becerikli, dürüst ve zengin olmayanlar arasından seçilmiş kişilere inek sahibi yapılmaya başlanmıştır. Verilecek İneklerin 1/3 ü çiftçi tarafından peşin olarak 2/3’ü vakıf yada birlikçe karşılanmaktadır.. 3-8 ay gebe düveler oluşturulan komisyonca seçilmiş ve asgari 20 lt/gün süt verenler tercih edilmiştir. Kaymakamlığımıza verilen 2/3 bedele faiz uygulanmamıştır. 2/3’ün ½’si birinci buzağı döneminde ½’si ikinci buzağı döneminde geri alınacaktır.

Bu şekilde; 2003 yılında en fakir köylerden başlanmak üzere üç köyde 16 aile, 2004 yılında 11 yerleşim yerinde 40 aileye, 2005 yılında da bu güne kadar 24 yerleşim yerinden belirlenen 107 aileye olmak üzere toplam 163 aile inek sahibi yapılmıştır.

Ayrıca 2003 yılında 5 köyden 21 aileye 10+1 olmak üzere 210 koyun verilmek suretiyle gelir sahibi yapılmıştır.

Benzer şekilde meyveciliği geliştirme yönünde de bir çalışma başlatılmıştır.Vatandaş meyvecilik konusunda bilgilendirildikten sonra projeler hazırlanıp İl özel İdaresi, Acıpayam Mahalli İdareler Hizmet Götürme Birliği ve Sosyal Yardımlaşma Vakfından sağlanan ödeneklerle teşvik çalışmaları yürütülmüştür.

Hiç meyve bahçesi bulunmayan ilçemizde son dört yıl içinde 1902,5 dekar alanda kapama meyve bahçesi kurulması sağlanmıştır. Böylelikle yeni gelir kaynakları yaratılarak ilçe ekonomisine önemli derecede gelir girdisi yapılması sağlanmıştır.

Çakır köyünde üretilen havuç temizleme ünitesinde temizlendikten sonra ilçe dışına sevk edilmektedir.

Dalaman çayı kenarındaki arazilerde Şeker pancarı, anason, nohut ve tahıl üretimi yapılmaktadır. Tahıl ürünlerinin çok az miktarı ilçe dışına çıkarılmaktadır. Kavun karpuz gibi diğer tarım ürünlerin ise çoğu ilçe dışına sevk edilmektedir. En iyi tütün Alaattin kasabasında yetiştirilmektedir.

İlçe halkı tarımda gösterdiği hassasiyeti, hayvancılık konusunda da göstermektedir. Yakın tarihe kadar tamamı yerli ırk sığır ve koyunların ıslah yoluyla verimi yüksek olan yeni ırk koyun ve inekleri yetiştirmeyi başarmıştır.

Bugün ilçe genelinde 22.000 büyükbaş ve 42.000 küçükbaş hayvanın bulunduğu tespit edilmiştir. Son zamanlarda yumurta ve et tavukçuluğu yapan çiftçilerimizde bir artış olmuş olup bu gün 120.000 kanatlı bulunmaktadır.

Önceleri ilçede süt büyük firmaların ve mandıra sahiplerinin takdirine kalmış serbest fiyat esasına göre toplanmakta idi. 1992 yılında süt üreticileri önce birlik çatısı altında toplanarak sütün ihale ile satılmasına başlanmış sonra bölgelere ayrılarak kooperatifler kurulmuştur. Başlangıçta 16 ton olan günlük süt teslimi 78 tonlara çıkmış olup her üç ayda bir ihalesi yapılmaktadır.

Su kaynağı bakımından zengin olan yörelerimizde yeni balık üretim tesislerinin kurulmaya başlanmıştır.

İlçemiz akalan kasabasında 5 tavuk çiftliğinde günlük 50 bin yumurta üretimi gerçekleştirilmektedir.

İlçemizde 6 yapı ve tüketim, 5 Tarım kredi kooperatifi, 3 Tütün Satış kooperatifi, 15 sulama Kooperatifi, 20 Tarımsal Kalkınma kooperatifi olmak üzere toplam 52 kooperatif bulunmaktadır.

ilçe merkezinde 12 Kelekçi kasabasında 2 ve Yeşilyuva kasabasında 2 olmak üzere 16 eczane bulunmaktadır.

İlçemiz vergi dairesinin 30.6.2005 günü kayıtlarına göre 1419 gelir vergisi mükellefi, 1584 basit usul vergi mükellefi ve 213 Kurumlar vergisi mükellefi bulunmaktadır. Bu mükelleflere 3.342.065.01 YTL vergi tahakkuku yapılmış olup bu tahakkukun 2.486.268.76 YTL tahsilatı yapılmıştır. Vergi tahsilat oranı % 75 dir.

İlçemiz halkı fazla zengin olmasa da yardım yapmayı seven bir kişiliğe sahip olduğundan,okul ve camilerin bakım ve onarım giderlerini kurdukları dernekler vasıtası ile karşılamaktadır. Bunun için ilçemizde kuruluş 94 dernek bulunmaktadır.

İlçe merkezinde önceleri 6 adet banka şubesi bulunmakta iken bugün 3 banka şubesi bulunmaktadır.

Mahalli pazarlar alış veriş yeridir, haftanın her gününde sıra ile kasabalarda pazar kurulmaktadır. İlçemiz merkez pazarı komşu ilçeler dahil yörenin en büyük pazarıdır.

İlçe merkezinde Kültür Festivali, Yumrutaş kasabasında geleneksel at yarışları,Yeşlyuva Kasabasında Ayakkabı ve Kültür Festivali, Gölcük Kasabasında Domates festivali düzenlenmektedir. Dodurgalar ve Akalan kasabası ile ve köylerimizde her yıl yağlı pehlivan güreşleri düzenlenmektedir.

Bunların dışında ilçede fuar ve sergi düzenlenmemektedir.

g-Ulaştırma Alt Yapı Durumu:

Kasaba ve köylerin tamamında elektrik vardır. Dağınık yerleşim düzenine sahip köylerin yerleşim krokisi içinde bulunan tüm mahallelerinde elektrik bulunmaktadır. Yerleşim krokisi içinde olmayan bazı yerleşim kümelerinde elektrik bulunmamaktadır.

Köylerin yerleşim alan sınırları 1986 ve takip eden yıllarda çizilmiştir. Yasa gereği tekrar çizilmesinin mümkün olmadığından bazı köylerin bu sınırlara aşan yapılara elektrik bağlanma konusunda sıkıntılar yaşanmaktadır.

Kasabaların tamamında kanalizasyon bulunmaktadır. Kuruluşu çok eski olan kasabalar % 90 oranında kanalizasyonu tamamlamıştır. Yeni kurulan kasabalar ise kısım kısım tamamlamaktadır. Köylerden Köke, Karahöyükafşarı ve Sırçalık köylerinde kanalizasyon bulunmaktadır. Gümüş ve Ören köyünde çalışmalar devam etmektedir.

İlçemize bağlı kasabalardan yeni kurulanan Gölcük kasabası hariç diğerlerinin içme suyu şebekeleri yeterli durumdadır. Birçok köyümüzde konutlara su verilebilen içme suyu şebekeleri tesis edilmiştir.

Bazı köylerimizde ise yeterli su şebekesi bulunmayıp, köy hizmetleri tarafından köyün belirli merkezlerine konulan musluklardan yararlanılmaktadır. Bu köylerimizin de su şebekelerini tamamlanması çalışmaları sürdürülmektedir. Suçatı köyünde içme suyu şebekesi programa alınmış olup önümüzdeki yıllarda yapılacaktır.

Ülke ekonomisi ve stratejik konum itibariyle önem arz eden iki karayolundan biri, ilçe merkezinin içinden, diğeri ise 9 Km mesafeden geçer. Denizli-Burdur-Antalya kara yolu ile ilçe merkezinden Denizli-Antalya-Fethiye Kara yolunda yaz aylarında trafik akışı çok yoğundur.

İlçemiz Denizli'ye 58 KM, Burdur'a 120 km ve Antalya'ya 168 km mesafede olup ulaşım devamlıdır. Ayrıca Muğla ve Fethiye bağlantısı vardır. İç Anadolu ve Ege bölgesini sahil kenarları bağlayan önemli karayolu üzerinde bulunmaktadır.

Günün her saatinde (sabah 7.00, akşam 20.00 arasında) Denizli'ye düzenli otobüs seferleri yapılmaktadır. İlçe merkezinde faaliyet gösteren minibüsçüler kooperatifi ve Kelekçi kasabasından faaliyet gösteren minibüsçüler kooperatifinin saatli otobüs seferleri yapılmaktadır. Bunun yanında Çameli, Gölhisar ve Çavdır ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerinin otobüsleri ilçemizden geçer .

İlçe merkezinin tüm kasaba ve köyleri ile ulaşımı mevcuttur. Çubukcular köyünün ana yola olan bağlantı yolu hariç diğer kasaba ve köy yollarının tamamı asfalttır. Çubukçular köyünde de dört aile yaşadığı için yolu asfaltlanmamıştır.

İlçe merkezinde PTT Merkez Müdürlüğü bulunmaktadır. Tüm kasabalarda PTT şubeleri bulunmaktadır. Ayrıca Çakır, Alçı, Suçatı, Kuyuçak, Kurtlar köylerinde santralı olup evlere telefon alma imkanı bulunmaktadır. Tüm köylerimizde komşu kasaba ve köylerin santrallerinden yararlanmak suretiyle telefon aboneliğini alma imkanı bulunmaktadır.

İlçe sınırları içinde bazı orman köyleri hariç olmak üzere yerleşim yerlerinin çoğunda cep telefonları ile görüşme yapmak mümkündür.

İlçemizin kasaba ve köylerin tamamında Radyo ve TV kanallarının büyük çoğunluğu net olarak izlenilmektedir.









Copyright © Acipayam.com | Memleket Kokusu Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2007-11-07 (7037 okuma)

[ Geri Dön ]



Copyright © 2004-2008 Mustafa UNAL. Bu site PHP-Nuke © 2003 kodlarına sahiptir. PHP-Nuke GNU/GPL lisansı altında dağıtılan ücretsiz yazılımdır.